Bài 47: Sự tạo ảnh trong máy ảnh

Tóm tắt lý thuyết

2.1. Cấu tạo của máy ảnh

  • Máy ảnh là một dụng cụ dùng để thu ảnh của một vật mà ta muốn chụp trên một phim.
  • Hai bộ phận chính của máy ảnh là:
    • Vật kính là một thấu kính hội tụ,
    • Buồng tối, trong buồng tối có lắp phim (đóng vai trò là màn) để thu ảnh của vật trên đó như hình 186.

2.2. Ảnh của một vật trên phim

  • Ảnh của vật trên phim luôn là ảnh thật, ngược chiều và nhỏ hơn vật.

2.3. Phương pháp giải

2.3.1. Cách vẽ ảnh của một vật trên phim:

  • Vật kính của máy ảnh là một thấu kính hội tụ nên cách vẽ ảnh cũng giống như vẻ ảnh của thấu kính hội tụ

2.3.2. Cách xác định khoảng cách từ vật kính đến phim (từ thấu kính đến ảnh) hay từ vật đến vật kính hay tiêu cự của vật kính

  •  Ta có thể tiến hành các bước sau:
    •  Vẽ ảnh của vật qua máy ảnh.
    •  Dựa vào tính chất của tam giác đồng dạng để tính khoảng cách từ vật kính đến phim.
  • Dựa vào công thức của thấu kính để tính khoảng cách từ vật kính đến phim. Lưu ý nếu dựa vào công thức của thấu kính thì f và d’ luôn mang dấu (+) vì ảnh luôn là ảnh thật.

máy ảnh

Bài tập minh họa


Bài 1.

Vật sáng AB được đặt vuông góc với trục chính của thấu kính phân kì L, điểm A nằm trên trục chính. Ảnh của vật qua thấu kính là A’B’. Kết luận nào dưới đây là chính xác?

A. Ảnh A’B’ và vật nằm về hai phía khác nhau so với thấu kính

B. Ảnh nằm trong khoảng giữa tiêu điểm và thấu kính

C. Ảnh nằm trong khoảng giữa vật và tiêu điểm thấu kính

D. Ảnh ở xa thấu kính hơn vật

Hướng dẫn giải:

Đáp án: B

Ảnh của vật qua thấu kính phân kì luôn nằm trong khoảng từ tiêu điểm đến thấu kính. Và ở gần thấu kính hơn vật.

Bài 2.

Thấu kính hội tụ L có tiêu cự là 15cm, quang tâm O. Điểm sáng S được đặt trên trục chính của thấu kính và SO = 30cm. Phía sau thấu kính người ta đặt một màn chắn. Hỏi khoảng cách từ thấu kính đến màn chắn là bao nhiêu để có thể thu được rõ nét ảnh của S trên màn?

Hướng dẫn giải:

Áp dụng công thức thấu kính hội tụ với trường hợp ảnh thật

\(\begin{array}{l}
\frac{1}{f} = \frac{1}{d} + \frac{1}{{d’}}\\
\Rightarrow \frac{1}{{d’}} = \frac{1}{f} – \frac{1}{d}\\
\Rightarrow \frac{1}{{d’}} = \frac{1}{{15}} – \frac{1}{{30}} = \frac{1}{{30}}
\end{array}\)

=> d’ = 30cm

Vậy, ảnh cách thấu kính 30cm nên để thu được ảnh trên màn thì màn chắn phải được đặt cách thấu kính 30cm