Bài 40: Hiện tượng khúc xạ ánh sáng

Tóm tắt lý thuyết

2.1. Hiện tượng khúc xạ ánh sáng

  • Hiện tượng tia sáng truyền từ môi trường trong suốt này sang môi trường trong suốt khác bị gãy khúc tại mặt phân cách giữa hai môi trường, được gọi là hiện tượng khúc xạ ánh sáng.

2.1.1. Khái niệm

  • I là điểm tới, SI là tia tới
  • IK là tia khúc xạ
  • Đường NN’ vuông góc với mặt phẳng phân cách là pháp tuyến tại điểm tới
  • Góc SIN là góc tới ký hiệu là i
  • Góc KIN’ là góc khúc xạ ký hiệu là r
  • Mặt phẳng chứa tia tới SI và pháp tuyến NN’ là mặt phẳng tới

khúc xạ ánh sáng

2.1.2. Kết luận

  • Khi tia sáng truyền từ không khí sang nước thì:
    • Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới
    • Góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới.

2.2. Sự khúc xạ của tia sáng khi truyền từ nước sang không khí

  • Khi tia sáng truyền từ nước sang không khí thì:
    • Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới
    • Góc khúc xạ lớn hơn góc tới.

Sự khúc xạ của tia sáng khi truyền từ nước sang không khí

Bài tập minh họa



Bài 1

Hình 40-41.2 mô tả một bạn học sinh nhìn qua ống thẳng thấy được hình ảnh viên sỏi đáy bình nước.

Bài 1
a. Giữ nguyên vị trí của ống, nếu bạn đó dùng một que thẳng, dài xuyên qua ống thì đầu que có chạm vào viên sỏi không? Vì sao?
b. Vẽ đường truyền của tia sáng từ viên sỏi đến mắt trong trường hợp đó.

Hướng dẫn giải:

a. Dùng một que thẳng và dài xuyên qua ống, đầu que không chạm vào viên sỏi vì viên sỏi  không nằm trên đường thẳng của que.
b. Nối vị trí của viên sỏi với vị trí miệng ống tiếp xúc với mặt nước (điểm I). Nối I tới vị trí đặt mắt.

Bài 2.

Giải thích hiện tượng nêu ra ở phần mở bài.

Hướng dẫn giải:

  • Khi chưa đổ nước vào bát, ta không nhìn thấy đầu dưới A của chiếc đũa.
  • Trong không khí, ánh sáng chỉ có thể đi theo đường thẳng từ A đến mắt. Nhưng những điểm trên chiếc đũa thẳng đã chắn mất đường truyền đó nên tia sáng này không đến được mắt