Bài 21: Nam châm vĩnh cửu

Tóm tắt lý thuyết

2.1. Từ tính của nam châm

  • Nam châm vĩnh cửu là các vật được cấu tạo từ các vật liệu cứng có khả năng giữ từ tính không bị mất từ trường, được sử dụng như những nguồn tạo từ trường.
  • Hầu hết kim loại đều bị hút bởi nam châm song vẫn có một số là ngoại lệ, chúng bao gồm: đồng, bạc, vàng, magiê, bạch kim, nhôm,…Tuy nhiên, chúng vẫn có thể bị từ hóa một lượng nhỏ khi được đặt trong một từ trường.
  • Bất kỳ nam châm nào cũng có hai từ cực.
  • Kim ( hoặc thanh ) nam châm tự do, khi đã đứng cân bằng luôn chỉ hướng nam- bắc cực chỉ hướng bắc gọi là cực bắc, cực chỉ hướng nam gọi là cực nam
  • Người ta sơn các màu khác nhau để phân biết các từ cực của nam châm.
  • Ví dụ:
    • N: chỉ cực Bắc
    • S: chỉ cực Nam
  • Nam châm hút các vật liệu từ : sắt thép, côban,…. Hầu như không hút đồng, nhôm,…

2.2. Tương tác giữa hai nam châm

  • Khi đưa từ cực của hai nam châm lại gần nhau thì:
    • Chúng hút nhau nếu các cực khác nhau
    • Chúng đẩy nhau nếu các cực cùng tên

tương tác giữa hai nam châm

  • Trái đất là một nam châm khổng lồ

trái đất

Bài tập minh họa


Bài 1.

Có một số quả đấm cửa làm bằng đồng và một số quả làm bằng sắt mạ đồng. Hãy tìm cách phân loại chúng?

Hướng dẫn giải:

Đưa thanh nam châm lại gần các quả đấm cửa. Nếu quả đấm cửa nào bị thanh nam châm hút thì nó được làm bằng sắt mạ đồng còn quả đấm nào không bị thanh nam châm hút thì đó là quả đấm bằng đồng.

Bài 2.

Quan sát hai thanh nam châm trong hình 21.1. Giải thích tại sao thanh nam châm 2 lại lơ lửng trên thanh nam châm 1.

nam châm

Hướng dẫn giải:

  • Thanh nam châm 2 không rơi, vì hai cực để gần nhau của hai nam châm có cùng tên.
  • Trong trường hợp này, lực đẩy của nam châm 1 cân bằng với trọng lượng của nam châm 2.
  • Nếu đổi đầu một trong hai thanh nam châm thì không có hiện tượng đó nữa.