Bài 29: An toàn khi sử dụng điện

Tóm tắt lý thuyết

2.1. Dòng điện qua cơ thể con người có thể gây nguy hiểm

2.1.1. Dòng điện có thể đi qua cơ thể con người:

  • Dòng điện có thể đi qua cơ thể người khi chạm vào mạch điện tại bất cứ vị trí nào trên cơ thể.

C1: Tay cầm bút thử điện phải như thế nào thì bóng đèn của bút thử điện sáng?

  • Bóng đèn bút thử điện sáng khi đưa đầu của bút thử điện vào lỗ mắc với dây “nóng” của ổ lấy điện và tay cầm phải tiếp xúc với chốt cài hay đầu kia bằng kim loại của bút thử điện.

2.1.2. Giới hạn nguy hiểm đối với dòng điện đi qua cơ thể người:

  • Dòng điện trên 10mA đi qua người làm cơ co giật rất mạnh, không thể duỗi tay khỏi dây điện khi chạm phải.
  • Dòng điện trên 25mA đi qua ngực gây thương tổn tim.
  • Dòng điện trên 70mA (40V) đi qua cơ thể người làm tim ngừng đập.

⇒ Cơ thể người là một vật dẫn điện. Dòng điện với cường độ 70mA trở lên đi qua cơ thể người hoặc làm việc với hiệu điện thế từ 40V trở lên là nguy hiểm đối với con người.

2.2. Hiện tượng đoản mạch và tác dụng của cầu chì

2.2.1. Hiện tượng đoản mạch (ngắn mạch)

  • Định nghĩa hiện tượng đoản mạch: Đoản mạch (ngắn mạch ) là hiện tượng chập mạch hay nối tắt.

Hiện tượng đoản mạch

  • Nhận xét:
    • Khi bị đoản mạch dòng điện trong mạch có giá trị cực đại. ( \(I_2\) >> \(I_1\)).
  • Tác hại:
    • Cường độ dòng điện tăng quá lớn có thể làm chảy hoặc cháy vỏ bọc cách điện và các bộ phận khác tiếp xúc với nó hoặc gần nó. Từ đó có thể gây ra hoả hoạn.
    • Dây tóc bóng đèn bị đứt, dây quấn ở quạt điện bị nóng chảy và đứt, các mạch điện trong máy bị hư hỏng,…

2.2.2. Tác dụng của cầu chì:

  • Khái niệm cầu chì: Cầu chì là thiết bị tự động ngắt mạch điện khi dòng điện có cường độ tăng quá mức, đặc biệt khi đoản mạch.

Khi đoản mạch xảy ra với mạch điện hình 29.3, thì cầu chì nóng lên, chảy ra và đứt, mạch điện tự ngắt

C4: Ý nghĩa của số Ampe ghi trên mỗi cầu chì :

Dòng điện có cường độ vượt quá giới hạn đó thì cầu chì sẽ đứt.

⇒ Dòng điện qua cầu chì \(\leq\) số ghi trên mỗi cầu chì.

2.3. Các quy tắc an toàn khi sử dụng điện:

  • Làm thí nghiệm với nguồn điện có hiệu điện thế dưới 40V.
  • Sử dụng dây dẫn có vỏ cách điện.
  • Không chạm vào dây pha của mạch điện dân dụng.
  • Khi có người bị điện giật thì không được chạm vào người đó mà cần phải tìm cách tắt ngay công tắt điện và gọi người cấp cứu.

Bài tập minh họa

Bài 1:

Dòng điện có thể qua cơ thể người gây co giật là tác dụng ?

A. Tác dụng nhiệt

B. Tác dụng sinh lí

C. Tác dụng từ

D. Tác dụng hóa học

Hướng dẫn giải:

Chọn đáp án B.

Bài 2:

Hiện tượng đoản mạch xảy ra khi:

A. Mạch điện có dây dẫn ngắn.

B. Mạch điện dùng pin hay acquy để thắp sáng đèn.

C. Mạch điện không có cầu chì.

D. Mạch điện bị nối tắt bằng dây đồng giữa hai cực của nguồn điện.

Hướng dẫn giải:

Định nghĩa hiện tượng đoản mạch: Đoản mạch (ngắn mạch ) là hiện tượng chập mạch hay nối tắt.

⇒ Chọn đáp án D.